Tại Quyết định số 21/QĐ-BVHTTDL, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ghi danh "Tập quán xã hội và tín ngưỡng đám cưới truyền thống của người Mường tại Ninh Bình chính thức trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia". Quyết định này được đưa ra dựa trên Luật Di sản văn hóa năm 2024 và đề nghị từ UBND tỉnh Ninh Bình, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học đặc sắc của tập quán này.

Đám cưới của người Mường không đơn thuần là một nghi lễ hôn nhân, mà là một hệ thống các tập quán xã hội và tín ngưỡng mang tính nhân văn sâu sắc, phản ánh thế giới quan và tâm hồn của người Mường giữa lòng Ninh Bình. 

Đám cưới người Mường tại Yên Sơn - Ninh Bình nổi tiếng với sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc, nghệ thuật ứng xử và tâm linh:

Nghệ thuật giao tiếp qua câu hát: Nét độc đáo nhất chính là các làn điệu hát đối đáp như "Thường đang", "Bộ mẹng". Trong lễ cưới, thay vì nói chuyện thông thường, nhà trai và nhà gái sẽ thử thách nhau bằng những câu hát đầy trí tuệ để xin mở cổng và đón dâu.

Tín ngưỡng "Ma nhà": Nghi lễ cúng gia tiên và báo cáo với tổ tiên (ma nhà) được thực hiện trang nghiêm. Người Mường tin rằng, sự chứng giám của tổ tiên sẽ giúp đôi trẻ có một khởi đầu hạnh phúc và được bảo vệ bởi dòng họ.

Văn hóa cộng đồng qua "Mâm cỗ lá": Những mẹt cỗ được bày biện trên lá chuối xanh, mang hương vị đặc sản núi rừng như lợn mán, xôi nếp nương, không chỉ là ẩm thực mà còn là biểu tượng của sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.

Việc được ghi danh cấp quốc gia là cơ sở pháp lý và động lực mạnh mẽ để tỉnh Ninh Bình triển khai các hoạt động bảo tồn bền vững, đảm bảo di sản được thực hành đúng nguyên bản, tránh bị mai một bởi đời sống hiện đại.

Đám cưới truyền thống người Mường hiện là một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa đa dạng của Ninh Bình. Sự kiện này cũng mở ra cơ hội lớn cho du lịch văn hóa, giúp du khách trong và ngoài nước hiểu sâu hơn về nếp sống, phong tục của đồng bào dân tộc Mường trên đất Cố đô.

Với sự ghi nhận này, người Mường tại Yên Sơn có thêm niềm tin và động lực để truyền dạy cho thế hệ trẻ những làn điệu dân ca, những nghi thức cưới hỏi đặc sắc, để tiếng chiêng và câu hát Thường đang mãi vang vọng giữa núi rừng Ninh Bình./.