Theo Quyết định số 20/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Lễ hội Cơm mới của người Mường tại các địa phương thuộc tỉnh Ninh Bình bao gồm: phường Yên Sơn, xã Phú Sơn, xã Cúc Phương, xã Nho Quan, xã Phú Long, xã Gia Lâm đã chính thức được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Quyết định này căn cứ trên đề nghị của UBND tỉnh Ninh Bình và Cục Di sản văn hóa, dựa theo Luật Di sản văn hóa năm 2024.

Việc ghi danh này không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng người Mường tại địa phương nơi có di sản mà còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa vốn đã rất dày dặn của tỉnh Ninh Bình – vùng đất có bề dày lịch sử và văn hóa lâu đời.

Lễ hội Cơm mới (hay còn gọi là lễ mừng cơm mới) là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong năm của người Mường. Đây là dịp để bà con bày tỏ lòng biết ơn đối với đất trời, tổ tiên và các vị thần linh đã phù hộ cho một mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa.

Nghi lễ thường được tổ chức sau khi kết thúc vụ thu hoạch. Những hạt lúa thơm ngon nhất từ mùa vụ mới sẽ được chế biến thành xôi, cơm để dâng lên ban thờ. Không chỉ có ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn là dịp để các thành viên trong gia đình, bản làng quây quần bên nhau, chia sẻ những thành quả lao động và thắt chặt tình cảm cộng đồng. Các hoạt động trong lễ hội thường đi kèm với những nét văn hóa đặc trưng như diễn tấu cồng chiêng, hát giao duyên, và các trò chơi dân gian truyền thống của người Mường.

Đối với tỉnh Ninh Bình, việc Lễ hội Cơm mới trở thành di sản quốc gia đặt ra nhiệm vụ quan trọng cho Sở Văn hóa và Thể thao cùng các địa phương liên quan như Nho Quan, Tam Điệp trong việc xây dựng kế hoạch bảo tồn lâu dài và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, giàu bản sắc. Sự công nhận này không chỉ là tấm "giấy thông hành" để di sản vươn xa hơn mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi người dân trong việc gìn giữ ngọn lửa văn hóa truyền thống cho muôn đời sau./.