Thực tiễn triển khai Luật Tố tụng hành chính cho thấy sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trợ giúp pháp lý, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính và theo dõi thi hành án hành chính. Qua đó, nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức và người dân đối với việc chấp hành pháp luật ngày càng được nâng cao.

Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và trợ giúp pháp lý

Ngay sau khi Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương tổ chức triển khai, quán triệt các quy định của luật đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân bằng nhiều hình thức phong phú như hội nghị, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Từ tháng 7/2016 đến tháng 5/2026, Sở Tư pháp đã tổ chức 32 hội nghị tuyên truyền, phổ biến những nội dung cơ bản của Luật Tố tụng hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành với sự tham gia của 3.840 đại biểu trên địa bàn tỉnh.

Cùng với công tác tuyên truyền, hoạt động trợ giúp pháp lý tiếp tục được quan tâm, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho người dân, nhất là các đối tượng chính sách, người nghèo, người dân tộc thiểu số và những người có hoàn cảnh khó khăn.

Trong giai đoạn 2018–2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh đã thực hiện trợ giúp pháp lý cho 8.220 lượt người. Trong đó, riêng lĩnh vực hành chính có 213 vụ việc được tư vấn, thụ lý; 42 vụ án có sự tham gia trực tiếp của trợ giúp viên pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp.

Các cơ quan tiến hành tố tụng đã tạo điều kiện thuận lợi để trợ giúp viên pháp lý tiếp cận hồ sơ, thu thập tài liệu, chứng cứ, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết các vụ việc và bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.

Nâng cao chất lượng kiểm sát và theo dõi thi hành án hành chính

Công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính tiếp tục được Viện Kiểm sát nhân dân hai cấp thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định của Luật Tố tụng hành chính.

Trong 10 năm qua, Viện Kiểm sát đã thụ lý kiểm sát 567 vụ án hành chính ở cấp sơ thẩm; Tòa án đã giải quyết 458 vụ. Đối với các vụ án được đưa ra xét xử, 100% phiên tòa thuộc diện phải tham gia đều có Kiểm sát viên tham gia kiểm sát theo quy định.

Viện Kiểm sát cũng đã ban hành 45 văn bản yêu cầu và 11 kiến nghị đối với Tòa án trong quá trình giải quyết các vụ án hành chính; các kiến nghị, yêu cầu đều được tiếp thu, thực hiện, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng.

Đối với công tác theo dõi thi hành án hành chính, trong giai đoạn trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy, toàn tỉnh Ninh Bình (cũ) phát sinh 11 vụ việc thuộc diện theo dõi thi hành án hành chính và đã được thi hành xong, đạt tỷ lệ 100%.

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, từ tháng 7/2025, cơ quan Thi hành án dân sự các tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình được hợp nhất thành Thi hành án dân sự tỉnh Ninh Bình. Sau hợp nhất, đơn vị tiếp nhận thêm 10 vụ việc mới; đến nay đã giải quyết xong 5 vụ việc, các vụ việc còn lại đang được tiếp tục theo dõi, đôn đốc và thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

Hoạt động bổ trợ tư pháp cũng tiếp tục phát huy hiệu quả. Đoàn Luật sư tỉnh đã cử luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong 35 vụ án hành chính, góp phần bảo đảm nguyên tắc tranh tụng và nâng cao chất lượng xét xử.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thi hành Luật Tố tụng hành chính vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc.

Trong thực tiễn, vẫn còn tình trạng một số cơ quan hành chính chậm cung cấp hồ sơ, tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ án. Việc xác định trách nhiệm của cơ quan tham mưu trong trường hợp người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước chậm hoặc không thi hành bản án hành chính còn thiếu cơ chế cụ thể, gây khó khăn cho công tác theo dõi và đôn đốc thi hành án.

Bên cạnh đó, việc xác định đối tượng khởi kiện trong một số trường hợp liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính vẫn còn phát sinh vướng mắc do hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực như đất đai, xây dựng thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, dẫn đến chưa bảo đảm tính đồng bộ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các tranh chấp hành chính có xu hướng gia tăng cả về số lượng và tính chất phức tạp. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện các quy định của Luật Tố tụng hành chính nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, tỉnh Ninh Bình kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật về tố tụng hành chính; tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình giải quyết, thi hành án hành chính; đồng thời đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tố tụng và thi hành án.

Việc tiếp tục nâng cao hiệu quả thi hành Luật Tố tụng hành chính sẽ góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, hoạt động công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Chi tiết kết quả 10 năm thi hành Luật Tố tụng hành chính tại đây./.