Từ cắt giảm thủ tục đến thay đổi phương thức quản lý

Theo Nghị quyết, thời gian qua công tác cải cách thủ tục hành chính đã đạt những kết quả đáng ghi nhận. Tính đến tháng 6/2026, số lượng thủ tục hành chính đã giảm từ 7.343 xuống còn 5.159 thủ tục; 596/1.198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được cắt giảm, sửa đổi; 697 thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa. Đáng chú ý, việc cắt giảm thành phần hồ sơ và thời gian thực hiện thủ tục đã góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Chính phủ xác định giai đoạn 2026-2030 là giai đoạn bản lề trong lộ trình thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ dừng ở việc giảm số lượng thủ tục mà phải thực chất hơn, đồng bộ hơn, chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản trị rủi ro.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu gắn cải cách thủ tục hành chính với sắp xếp tổ chức bộ máy, đổi mới phương thức quản lý, xác định rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu; lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo mức độ phục vụ của cơ quan nhà nước. Đây cũng là cơ sở quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giải phóng sức sản xuất và tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Những mục tiêu cụ thể, hướng thẳng đến người dân và doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là hệ thống mục tiêu cụ thể được đặt ra cho từng giai đoạn.

Đến năm 2027, không để phát sinh thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa và tái sử dụng dữ liệu, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về bảo vệ bí mật nhà nước và an toàn thông tin.

Cũng trong năm 2027, 100% chế độ báo cáo của doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện điện tử; 100% tình tiết, dữ liệu, tài liệu trong các thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh chỉ cung cấp một lần cho cơ quan hành chính nhà nước. Đây là bước chuyển quan trọng theo hướng giảm giấy tờ, giảm thời gian và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Đến năm 2030, 100% dịch vụ công thiết yếu được thực hiện tiếp nhận không phụ thuộc vào địa giới hành chính tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công; dịch vụ công được cung cấp chủ động khi bảo đảm đầy đủ dữ liệu và hạ tầng. Đồng thời, 100% thủ tục hành chính nội bộ giữa các cơ quan hành chính nhà nước đủ điều kiện được thực hiện trên môi trường điện tử từ năm 2027.

Đặc biệt, Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, Chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) trong giải quyết thủ tục hành chính đạt tối thiểu 95%; 100% phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính được tiếp nhận, xử lý và công khai kết quả đúng quy định.

Cải cách phải đi vào từng quy trình, từng hồ sơ

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố xác định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Cải cách phải được thực hiện thống nhất, đồng bộ, bao gồm cả thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp và thủ tục hành chính nội bộ trong cơ quan nhà nước; đồng thời gắn cải cách với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Một yêu cầu xuyên suốt là đẩy mạnh chuyển đổi số, lấy dữ liệu làm nền tảng. Các cơ quan phải tập trung số hóa, liên thông dữ liệu, thực hiện dịch vụ công chủ động; từng bước thay thế hoặc cắt giảm thành phần hồ sơ trên cơ sở mức độ hoàn thành và khả năng vận hành của các cơ sở dữ liệu. Người dân, doanh nghiệp được định hướng chỉ cung cấp thông tin một lần, thay vì phải nhiều lần xuất trình những dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có.

Không để cải cách trở thành “thêm việc” cho người dân

Nghị quyết yêu cầu các địa phương kiểm soát chặt chẽ việc ban hành thủ tục hành chính mới, kiên quyết không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính sau cắt giảm; thực hiện đơn giản hóa dựa trên dữ liệu và thường xuyên rà soát, nâng cấp hạ tầng, kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin để vận hành hiệu quả hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung. 

Đáng chú ý, các địa phương được yêu cầu nghiên cứu, xây dựng và triển khai mạng lưới Kiosk dịch vụ công thông minh tại các khu vực công cộng, Trung tâm hành chính, trong đó ưu tiên tích hợp công nghệ sinh trắc học, đọc thẻ Căn cước công dân gắn chip và đồng bộ với nền tảng VNeID, hỗ trợ người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, tiếp cận và hoàn thành thủ tục hành chính thuận tiện hơn.

Cùng với đó là yêu cầu tổ chức thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, giúp người dân thuận lợi lựa chọn nơi nộp hồ sơ phù hợp với vị trí cư trú, sinh sống, học tập, làm việc. Đây là bước chuyển từ tư duy quản lý theo địa bàn sang tư duy phục vụ người dân theo nhu cầu thực tế.

Lấy hậu kiểm và quản trị rủi ro thay cho tiền kiểm

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, kiểm tra, thanh tra trên cơ sở quản lý rủi ro, xây dựng tiêu chí phân loại đối tượng quản lý theo mức độ tuân thủ để giảm các cuộc kiểm tra, cấp phép, chấp thuận trước đối với các đối tượng có rủi ro thấp. Đồng thời, tăng cường sử dụng dữ liệu và công nghệ số để theo dõi tuân thủ của doanh nghiệp.

Cách tiếp cận này hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, tạo môi trường thuận lợi hơn cho sản xuất, kinh doanh và khuyến khích các chủ thể tuân thủ pháp luật.

Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm

Nghị quyết cũng đặt yêu cầu cao đối với trách nhiệm của người đứng đầu. Cải cách thủ tục hành chính được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên; người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện. Trước ngày 1/10/2026, các bộ, ngành, địa phương phải xây dựng, ban hành văn bản phân công triển khai Nghị quyết, xác định cụ thể mục tiêu, nhiệm vụ, tiến độ và đơn vị chủ trì thực hiện.

Các cơ quan, địa phương đồng thời phải thường xuyên kiểm tra, giám sát tiến độ và công khai kết quả cải cách, tăng cường sự tham gia giám sát, phản biện của xã hội, người dân, doanh nghiệp; chủ động đối thoại để kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực hiện thủ tục hành chính.

Một nền hành chính hiện đại phải bắt đầu từ trải nghiệm của người dân

Với những nhiệm vụ, giải pháp được đặt ra, Nghị quyết số 258/NQ-CP cho thấy quyết tâm đưa cải cách thủ tục hành chính trở thành một động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, thay vì chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật của nền hành chính.

Đích đến của cải cách không chỉ là ít thủ tục hơn, ít giấy tờ hơn, xử lý hồ sơ nhanh hơn, mà sâu xa hơn là xây dựng một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả, công khai, minh bạch, phục vụ và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.

Khi dữ liệu được kết nối, thủ tục được đơn giản hóa, dịch vụ công được cung cấp chủ động và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp trở thành thước đo, cải cách hành chính sẽ không còn là những thay đổi trên giấy tờ mà trở thành những chuyển biến cụ thể trong từng hồ sơ, từng giao dịch và từng trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp với cơ quan công quyền.