ảnh minh họa 

Ngày 10/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1516/QĐ-TTg kèm theo Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Kế hoạch xác định chống khai thác IUU, khắc phục đầy đủ các khuyến nghị của EC và gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, gắn với uy tín quốc gia, lợi ích của ngư dân, doanh nghiệp và mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững, có trách nhiệm, hội nhập quốc tế.

Quyết tâm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026

Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch là khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế; thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5; tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt khai thác IUU.

Các bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi để làm việc với EC, quyết tâm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026, đồng thời xây dựng ngành thủy sản Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Kế hoạch đặt ra hàng loạt chỉ tiêu cụ thể: 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản VNFishbase; xác định được chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý. Toàn bộ tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình VMS phải được kiểm soát thiết bị khi xuất, nhập bến; các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc can thiệp thiết bị phải được cảnh báo, xác minh và xử lý đúng thời hạn.

Đồng thời, 100% lượt tàu cá có chiều dài từ 6 mét trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận trên hệ thống eCDT. Không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với nguyên liệu của tàu cá không có dữ liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ trên hệ thống.

Các hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu, giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu phải được xử lý trên eCDT theo quy định. Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang thị trường châu Âu được kiểm tra theo phương pháp đánh giá rủi ro; mọi sai lệch về nguyên liệu, định mức, sản lượng và hồ sơ truy xuất phải được xác minh, xử lý dứt điểm.

Không để tàu cá không đủ điều kiện xuất bến

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tổng rà soát, đối khớp dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, VMS, kiểm soát xuất, nhập bến và dữ liệu dân cư; làm sạch, chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên VNFishbase.

Các cơ quan chức năng phải quản lý chặt tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động; xử lý tàu không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép; phân công cụ thể cơ quan, đơn vị, cá nhân theo dõi từng tàu có nguy cơ cao. Kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện xuất bến.

Kế hoạch yêu cầu thiết lập cảnh báo tự động đối với tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới, có hành trình bất thường hoặc nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài; tích hợp danh sách tàu nguy cơ cao vào eCDT. Trường hợp tàu xin ngắt kết nối VMS do sửa chữa, nằm bờ hoặc lưu cảng dài ngày phải được giám sát chặt chẽ, bảo đảm không tham gia hoạt động khai thác.

Cùng với đó, các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra tại khu vực giáp ranh và vùng biển có nguy cơ cao; điều tra, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối, tổ chức đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Xử lý vi phạm IUU, phấn đấu không quá 60 ngày

Thủ tướng yêu cầu áp dụng nghiêm mức phạt, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm xử lý thống nhất, đúng thẩm quyền, không bỏ lọt hành vi vi phạm.

Việc xác minh, xử lý vụ việc phải hoàn thành trong thời hạn pháp luật quy định, phấn đấu không quá 60 ngày kể từ ngày lập hồ sơ; trường hợp kéo dài phải nêu rõ lý do và trách nhiệm. Những vụ việc có dấu hiệu tổ chức khai thác trái phép, môi giới đưa tàu đi vi phạm vùng biển nước ngoài, làm giả hồ sơ, gian lận xuất xứ hoặc can thiệp thiết bị VMS phải được điều tra, xử lý hình sự khi đủ căn cứ.

Kế hoạch cũng yêu cầu liên thông VNFishbase, VMS, eCDT, cơ sở dữ liệu xử phạt, dữ liệu hải quan và dữ liệu kiểm soát xuất, nhập bến theo nguyên tắc “một tàu cá, một mã định danh, một hồ sơ điện tử thống nhất”. Hệ thống phải được bảo đảm an toàn thông tin, vận hành liên tục 24/7, có phương án dự phòng và khắc phục sự cố.

Tập trung cao nhất nguồn lực trong “Tháng cao điểm”

“Tháng cao điểm” chống khai thác IUU được triển khai trên phạm vi toàn quốc đến hết ngày 15/9/2026. Trong thời gian này, các bộ, ngành, địa phương tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ còn tồn tại, nhất là quản lý đội tàu; đăng ký, đăng kiểm, cấp phép; duy trì kết nối VMS; kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; vận hành VNFishbase và eCDT; truy xuất nguồn gốc; kiểm soát nguyên liệu nhập khẩu và xử lý vi phạm.

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra thường xuyên và đột xuất, phân công rõ trách nhiệm đối với từng nhiệm vụ, từng địa bàn và từng tàu cá có nguy cơ cao.

Kết thúc đợt cao điểm, các bộ, ngành, địa phương phải gửi báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 20/9/2026. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ và gửi EC báo cáo cập nhật tiến độ trước ngày 01/10/2026.

Lấy kết quả thực chất làm thước đo trách nhiệm người đứng đầu

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc triển khai phải bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ kết quả; lấy kết quả thực thi, dữ liệu điện tử và hồ sơ kiểm chứng làm thước đo, không chỉ căn cứ vào việc ban hành văn bản.

Kết quả thực hiện Kế hoạch là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Cơ quan, đơn vị, địa phương không hoàn thành nhiệm vụ, để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, tái diễn hoặc báo cáo không trung thực phải kiểm điểm, xác định trách nhiệm và xử lý theo quy định.