Bảo đảm mọi học sinh đều được tiếp cận sách giáo khoa miễn phí

Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là quy định thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông tại các cơ sở giáo dục công lập và tư thục thực hiện chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, bao gồm chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông và chương trình xóa mù chữ.

Theo Nghị định, việc miễn phí sách giáo khoa phải bảo đảm các nguyên tắc:

Đúng mục tiêu, đúng đối tượng, công bằng và thống nhất trên phạm vi cả nước.

Ưu tiên hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần, phát huy tối đa giá trị của sách giáo khoa, hạn chế lãng phí và giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Tăng cường liên thông thư viện giữa các cơ sở giáo dục nhằm tối ưu hóa việc sử dụng sách.

Việc mua sắm, quản lý, phân bổ và sử dụng sách giáo khoa phải công khai, minh bạch, tuân thủ quy định của pháp luật về đấu thầu, quản lý tài sản công và thư viện.

Mỗi học sinh được mượn đầy đủ một bộ sách giáo khoa

Nghị định quy định, vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn miễn phí một bộ sách giáo khoa đầy đủ theo chương trình học của lớp.

Sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ, học sinh có trách nhiệm hoàn trả sách cho thư viện để tiếp tục phục vụ các khóa học tiếp theo. Đối với học sinh chuyển trường, cơ sở giáo dục có trách nhiệm bảo đảm việc bàn giao, tiếp nhận sách giáo khoa, không làm gián đoạn quá trình học tập.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định cụ thể về việc quản lý, điều chuyển, thu hồi, kiểm kê, phân loại và bổ sung sách giáo khoa hằng năm nhằm duy trì chất lượng nguồn sách phục vụ học sinh.

Lộ trình thực hiện miễn phí sách giáo khoa trên toàn quốc

Nghị định xác định lộ trình triển khai như sau:

Từ năm học 2029-2030: Thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh trên phạm vi cả nước.

Khuyến khích các địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc huy động nguồn lực xã hội hóa triển khai sớm hơn, ưu tiên vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, Nghị định quy định:

Sinh viên học lần đầu môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo chương trình đào tạo bắt buộc được miễn học phí.

Nhà nước bảo đảm kinh phí để các cơ sở đào tạo tổ chức thực hiện chính sách này.

Đồng thời, giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cũng được cấp miễn phí, phục vụ học tập theo hình thức mượn - trả thông qua thư viện của cơ sở đào tạo.

Đối với trường hợp học lại do không đạt yêu cầu hoặc vi phạm quy chế đào tạo thì không thuộc diện được miễn học phí, trừ các trường hợp bất khả kháng được cơ sở đào tạo xác nhận theo quy định.

Lộ trình miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Nghị định quy định rõ:

Năm học 2026-2027: Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật làm căn cứ bố trí ngân sách thực hiện chính sách.

Từ năm học 2027-2028: Thực hiện miễn học phí môn Giáo dục quốc phòng và an ninh và cấp miễn phí giáo trình cho tất cả các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định trên toàn quốc.

Tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công

Để bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách, Nghị định quy định rõ trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, các bộ, ngành liên quan và UBND các cấp trong việc:

Lập dự toán, phân bổ và quyết toán kinh phí theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Tổ chức mua sắm, quản lý, điều chuyển và sử dụng sách giáo khoa, giáo trình công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Định kỳ thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách; xử lý nghiêm các hành vi thu phí trái quy định, làm thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích tài sản được Nhà nước cấp.

Đáng chú ý, Nghị định cũng quy định các hành vi bị nghiêm cấm, như thu các khoản phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; cung ứng sách không đúng danh mục, sách giả; lập hồ sơ không đúng thực tế để trục lợi ngân sách; thiếu trách nhiệm dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản công.

Việc ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện chính sách an sinh giáo dục, góp phần bảo đảm mọi học sinh đều có điều kiện tiếp cận sách giáo khoa, giảm chi phí học tập cho người dân, đồng thời thúc đẩy quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công và nâng cao chất lượng giáo dục theo hướng công bằng, hiện đại và bền vững.

Xem chi tiết Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ tại đây.