Theo văn bản chỉ đạo, mục tiêu của Đề án là hoàn thiện và xác định được Danh mục các vùng đất ngập nước quan trọng trên toàn quốc. Đề án đặt ra những chỉ tiêu vô cùng chặt chẽ: 100% vùng đất ngập nước quan trọng và 100% khu Ramsar phải được bảo tồn, sử dụng bền vững, đồng thời duy trì nghiêm ngặt các tiêu chí xác lập theo quy định pháp luật và tiêu chí của Công ước Ramsar. Mạng lưới các khu Ramsar tại Việt Nam sẽ được đưa vào vận hành chính thức nhằm tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin, sáng kiến và phát huy tối đa giá trị danh hiệu. Trong công tác thực thi pháp luật, Đề án kiên quyết hướng tới mục tiêu 100% các vụ vi phạm quy định tại các vùng đất ngập nước quan trọng phải được phát hiện và xử lý kịp thời, bảo đảm số vụ vi phạm giảm dần qua từng năm.

Để đạt được những kết quả này, Quyết định đã vạch ra ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, các cơ quan chức năng phải tiến hành điều tra, đánh giá toàn diện để xác định danh mục các khu vực quan trọng, nhận diện và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tri thức bản địa, tập quán canh tác tại đây. Việc điều tra cũng đi sâu vào đánh giá mức độ suy thoái, từ đó xây dựng các kế hoạch, lộ trình phục hồi khả thi. Đồng thời, các địa phương cần rà soát những khu vực có tiềm năng để xây dựng hồ sơ đề cử công nhận khu Ramsar mới.

Thứ hai, quá trình phục hồi phải tuân thủ nghiêm các biện pháp kỹ thuật nhằm khôi phục loài đặc trưng, loài chỉ thị, từng bước tái tạo cấu trúc và chức năng sinh thái đặc thù của vùng đất ngập nước. Các mô hình phục hồi hiệu quả sau đó sẽ được tổng kết, đánh giá và nhân rộng.

Thứ ba, cần kiểm soát chặt chẽ các tác động tiêu cực. Hoạt động quan trắc môi trường phải được thực hiện định kỳ nhằm kiểm soát tác động từ các dự án đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khai thác nguồn lợi thủy sản, khoáng sản và du lịch. Sự xâm nhập của các loài ngoại lai xâm hại tại các khu bảo tồn đất ngập nước và khu Ramsar cũng phải được kiểm soát triệt để.

Đề án nhấn mạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý, nhằm tăng cường khả năng kiểm soát và phát hiện sớm các nguy cơ suy thoái. Việc truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng, nhất là thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Đất ngập nước thế giới (02/02) hàng năm, được xem là nền tảng quan trọng. Nguồn kinh phí thực hiện sẽ được huy động từ ngân sách nhà nước, kết hợp với các nguồn lực đóng góp từ tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và hợp tác quốc tế. Đặc biệt, những tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân làm suy thoái vùng đất ngập nước quan trọng buộc phải chịu trách nhiệm xây dựng và thực hiện phương án xử lý, cải tạo và phục hồi theo quy định của pháp luật.

Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đóng vai trò đầu mối tham mưu, giúp Bộ trưởng đôn đốc, kiểm tra. Mạng lưới các khu Ramsar sẽ được thành lập với Chủ tịch mạng lưới được bầu thông qua tổng kết định kỳ luân phiên hàng năm. Riêng với các địa phương, UBND tỉnh (bao gồm cả các thành phố trực thuộc Trung ương) được phân công trách nhiệm trực tiếp trong việc tổ chức điều tra, đánh giá mức độ suy thoái, quan tâm rà soát cả các vùng đất ngập nước tại đô thị, khu dân cư tập trung. UBND tỉnh phải chủ động chỉ đạo, bố trí nguồn lực, đẩy mạnh việc triển khai các hoạt động bảo tồn, rà soát đề cử khu Ramsar mới, thành lập mới các khu bảo tồn đất ngập nước và chịu trách nhiệm báo cáo việc thực hiện Đề án trên địa bàn quản lý.

Xem Quyết định số 3076/QĐ-BNNMT tại đây.