Nghị định số 349/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế về đấu thầu, nâng cao tính công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực nhà nước. Những sửa đổi lần này tập trung vào nhiều khâu quan trọng của quá trình lựa chọn nhà thầu, từ thu thập báo giá, lập và thẩm định hồ sơ, phát hành hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu đến xử lý kiến nghị, quản lý hợp đồng và giám sát hoạt động đấu thầu.

Công khai thông tin, tăng trách nhiệm trong thu thập và sử dụng báo giá

Một trong những điểm được điều chỉnh là quy định về thu thập báo giá. Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ, chủ đầu tư phải tổ chức thu thập báo giá theo quy định; trường hợp cần thiết có thể thu thập báo giá trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hoặc từ các nguồn phù hợp khác.

Đáng chú ý, đơn vị cung cấp báo giá phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ được cung cấp. Việc này góp phần hạn chế tình trạng báo giá thiếu căn cứ, không phản ánh đúng mặt bằng thị trường, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cả bên yêu cầu và bên cung cấp thông tin.

Nghị định cũng quy định rõ hơn việc xác định giá gói thầu trên cơ sở thu thập báo giá, trong đó có yêu cầu xem xét mức giá cao nhất, thấp nhất và mức giá trung bình; đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của đơn vị cung cấp báo giá khi vi phạm quy định về cung cấp báo giá. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng xác định giá gói thầu ngay từ bước chuẩn bị.

Đơn giản hóa, làm rõ quy trình lập và thẩm định hồ sơ

Nghị định 349/2026/NĐ-CP sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ đề xuất và đánh giá hồ sơ dự thầu.

Theo đó, việc lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ yêu cầu được quy định cụ thể hơn; nội dung hồ sơ phải thể hiện đầy đủ các yêu cầu cần thiết, trong đó chú trọng thông tin về dự án, dự toán mua sắm, nguồn vốn, thời gian thực hiện hợp đồng, tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật, năng lực và kinh nghiệm.

Đối với quá trình phát hành hồ sơ, Nghị định bổ sung các quy định nhằm bảo đảm nhà thầu có đủ thông tin để chuẩn bị hồ sơ dự thầu, đồng thời quy định việc làm rõ hồ sơ theo hướng minh bạch, thống nhất.

Đặc biệt, việc đánh giá hồ sơ dự thầu phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá đã được phê duyệt, bảo đảm không làm thay đổi bản chất của hồ sơ mời thầu và không tạo ra lợi thế không phù hợp cho bất kỳ nhà thầu nào.

Lựa chọn nhà thầu: Siết chặt tính công khai, minh bạch và cạnh tranh

Một nội dung đáng chú ý khác là các quy định liên quan đến chỉ định thầu và các hình thức lựa chọn nhà thầu được sửa đổi, bổ sung theo hướng làm rõ điều kiện, trình tự và trách nhiệm của các chủ thể.

Nghị định quy định cụ thể hơn các trường hợp áp dụng chỉ định thầu, yêu cầu về hồ sơ, đánh giá và hoàn thiện hợp đồng. Nhà thầu chỉ được đề nghị chỉ định thầu khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định; việc lựa chọn phải bảo đảm hiệu quả, công bằng, minh bạch và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Đối với một số gói thầu đặc thù, Nghị định bổ sung, điều chỉnh các trường hợp áp dụng nhằm phù hợp hơn với yêu cầu thực tiễn, trong đó có các gói thầu liên quan đến dịch vụ pháp lý, mua máy bay cho các hãng hàng không trong nước và quốc tế, cung cấp dịch vụ công ích, dịch vụ y tế, đào tạo, huấn luyện và một số lĩnh vực đặc thù khác.

Tăng cường công khai kết quả và trách nhiệm giải trình

Nghị định 349/2026/NĐ-CP tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu công khai thông tin về kết quả lựa chọn nhà thầu, kết quả thực hiện hợp đồng và các thông tin liên quan trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Đối với một số trường hợp, thời hạn công khai được quy định cụ thể, qua đó tạo điều kiện để các nhà thầu, cơ quan quản lý và xã hội giám sát quá trình lựa chọn và thực hiện hợp đồng, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư, bên mời thầu và các chủ thể liên quan.

Tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý bằng trách nhiệm, dữ liệu và tính minh bạch của quá trình đấu thầu.

Làm rõ cơ chế giám sát, xử lý kiến nghị trong đấu thầu

Nghị định dành nhiều nội dung sửa đổi cho cơ chế giám sát hoạt động đấu thầu và giải quyết kiến nghị của nhà thầu.

Theo quy định mới, cơ quan giám sát có trách nhiệm theo dõi, tổng hợp thông tin về quá trình lựa chọn nhà thầu; kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, hành vi vi phạm và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định. Hoạt động giám sát phải bảo đảm khách quan, công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Đối với kiến nghị về kết quả lựa chọn nhà thầu, Nghị định quy định cụ thể hơn trình tự, thời hạn và trách nhiệm của các bên trong việc tiếp nhận, giải quyết và công khai kết quả giải quyết kiến nghị. Qua đó góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà thầu, đồng thời hạn chế tình trạng kiến nghị kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án, gói thầu.

Quản lý hợp đồng chặt chẽ hơn, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên

Đối với giai đoạn thực hiện hợp đồng, Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý nhà thầu phụ, thay đổi nhà thầu phụ, sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu, vật tư và các nội dung liên quan đến thực hiện hợp đồng.

Việc sử dụng nhà thầu phụ phải được quản lý chặt chẽ; trường hợp thay đổi nhà thầu phụ phải đáp ứng các điều kiện theo quy định và không làm ảnh hưởng đến chất lượng, tiến độ, hiệu quả của gói thầu.

Mục tiêu quan trọng là bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng cam kết, đúng năng lực đã được đánh giá, đồng thời ngăn ngừa việc chuyển giao công việc không phù hợp hoặc làm thay đổi bản chất của phương án dự thầu.

Điều chỉnh cơ chế giá, dự toán đối với đơn vị sự nghiệp công lập

Không chỉ tập trung vào lựa chọn nhà thầu, Nghị định 349/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến giá, dự toán và mua sắm trong lĩnh vực sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Trong đó, quy định về dự toán được điều chỉnh theo hướng xác định rõ hơn thẩm quyền giao dự toán, nguồn kinh phí và cơ sở xác định đơn giá, giá đặt hàng. Đối với sản phẩm, dịch vụ công sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước, Nghị định bổ sung quy định nhằm bảo đảm việc xác định đơn giá, giá đặt hàng phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tế.

Hiệu lực ngay từ ngày 9/9/2026

Theo Điều 28 của Nghị định, Nghị định số 349/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành, ngày 09/9/2026. Đồng thời, Nghị định quy định các điều khoản chuyển tiếp đối với một số trường hợp đã và đang thực hiện theo các quy định trước đây, nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi được thống nhất, không gây gián đoạn hoạt động đấu thầu.

Với hàng loạt quy định được cập nhật từ khâu chuẩn bị, lựa chọn đến thực hiện và giám sát hợp đồng, Nghị định số 349/2026/NĐ-CP được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về đấu thầu, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, tăng tính cạnh tranh, công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

Đối với các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư, bên mời thầu và tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đấu thầu, việc chủ động nghiên cứu, cập nhật và thực hiện đúng các quy định mới là yêu cầu cần thiết, góp phần bảo đảm mỗi quyết định lựa chọn nhà thầu đúng pháp luật, đúng mục tiêu, tiết kiệm nguồn lực và phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.