Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công tác quản lý vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi năm 2025 đã có những chuyển biến đáng ghi nhận. Số vụ phát sinh mới giảm so với năm 2023 (từ 4.248 vụ xuống còn 2.913 vụ); tổng số vụ vi phạm lũy kế cũng giảm mạnh từ 62.299 vụ xuống còn 38.221 vụ. Điển hình như tại tỉnh An Giang, các vi phạm trong giai đoạn 2018-2023 cơ bản đã được xử lý dứt điểm.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực như đất đai, xây dựng và môi trường. Các hành vi phổ biến bao gồm: xây dựng nhà ở kiên cố và tạm bợ, nhà xưởng, kho tàng, chuồng trại chăn nuôi trái phép; xây tường bao; đào ao nuôi trồng thủy sản hoặc khai thác vật liệu xây dựng trong phạm vi bảo vệ công trình. Nhiều vụ việc kéo dài vẫn chưa được xử lý triệt để, gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận hành công trình và chất lượng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Để khắc phục tình trạng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

Tiếp tục thống kê, phân loại các hành vi vi phạm để làm rõ tính chất, mức độ và nguyên nhân. Đặc biệt, các địa phương cần sớm ban hành Quy chế phối hợp xử lý vi phạm công trình thủy lợi trên địa bàn, quy định cụ thể quy trình, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp, ngành.

Các tổ chức khai thác công trình thủy lợi có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, phát hiện và kiến nghị xử lý kịp thời các hành vi lấn chiếm. UBND các cấp phải chịu trách nhiệm ngăn chặn, xử lý dứt điểm các công trình xây dựng trái phép trên đất hành lang bảo vệ, buộc người vi phạm khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất. Trong trường hợp vượt quá thẩm quyền, phải lập hồ sơ báo cáo UBND tỉnh xử phạt theo quy định pháp luật.

Các địa phương cần ưu tiên xây dựng phương án và tổ chức cắm mốc chỉ giới phạm vi bảo vệ tại các công trình có nguy cơ cao bị lấn chiếm. Sau khi cắm mốc thực địa, phải thực hiện bàn giao cho UBND cấp xã quản lý theo quy định của Luật Thủy lợi.

Bên cạnh việc bảo vệ kết cấu công trình, Bộ cũng yêu cầu xử lý nghiêm các nguồn gây ô nhiễm nước. UBND các tỉnh cần triển khai giải pháp thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu đô thị, làng nghề và cơ sở chăn nuôi theo đúng Luật Bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát, đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải của hệ thống thủy lợi. Trường hợp công trình không còn khả năng chịu tải, các địa phương tuyệt đối không cấp giấy phép xả thải mới. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra để phát hiện và đấu tranh kịp thời với các hành vi xả thải trái phép gây ô nhiễm chất lượng nước.

Bảo vệ an toàn và hiệu quả khai thác công trình thủy lợi không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự vào cuộc của cả cộng đồng. Thông qua việc tăng cường truyền thông, nâng cao ý thức người dân trong việc sử dụng nước tiết kiệm và xả thải đúng quy định, hệ thống thủy lợi sẽ được bảo vệ bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Xem văn bản số 3168/BNNMT-TL của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại đây.