Theo nhận định chuyên môn từ cơ quan khí tượng thủy văn, trong thời gian tới, tình hình thời tiết trên biển sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp và hết sức khó lường. Cụ thể, mùa mưa bão năm 2026 được dự báo có khả năng xuất hiện nhiều cơn bão, áp thấp nhiệt đới, dông, lốc, gió mạnh, sóng lớn cùng hàng loạt hiện tượng thời tiết nguy hiểm trên biển. Những hình thái thời tiết cực đoan này sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác hải sản cũng như đe dọa an toàn của ngư dân và tàu cá.

Bên cạnh những thách thức về thiên tai, giá cả các mặt hàng thiết yếu như nhiên liệu, đá lạnh, ngư lưới cụ, lương thực, thực phẩm và các vật tư phục vụ khai thác hải sản hiện đang có xu hướng tăng cao. Thực trạng này làm gia tăng đáng kể chi phí cho mỗi chuyến biển, trực tiếp làm giảm hiệu quả sản xuất và ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn thu nhập của bà con ngư dân. Sự cộng hưởng của các yếu tố trên làm gia tăng nguy cơ mất an toàn đối với người và phương tiện hoạt động trên biển, đặc biệt là trong giai đoạn cao điểm của mùa mưa bão năm 2026.

Trước bối cảnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải tăng cường công tác quản lý và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế của ngư trường, bám sát diễn biến thời tiết. Ngành thủy sản cần hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả khai thác, cải thiện chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm và giảm thiểu tối đa tổn thất sau thu hoạch. Đồng thời, phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người và tàu cá, thực hiện mô hình khai thác có trách nhiệm, gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản.

Để chủ động ứng phó thiên tai, duy trì hoạt động khai thác bền vững và tuân thủ nghiêm Luật Thủy sản năm 2017, Luật Phòng, chống thiên tai năm 2024 cũng như các quy định về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố ven biển khẩn trương chỉ đạo thực hiện 7 nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tăng cường cung cấp thông tin dự báo về ngư trường, nguồn lợi thủy sản và thời tiết trên biển. Hướng dẫn ngư dân chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, lựa chọn nghề khai thác phù hợp nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giá trị kinh tế sau mỗi chuyến biển.

Thứ hai, tiến hành rà soát, quản lý chặt chẽ tàu cá và lao động nghề cá trên địa bàn. Thường xuyên theo dõi hoạt động của tàu cá qua hệ thống giám sát hành trình (VMS) để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp mất kết nối, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt. Quản lý tàu cá hoạt động đúng vùng biển cho phép, kiên quyết không để xảy ra vi phạm quy định chống khai thác IUU.

Thứ ba, liên tục cập nhật, thông báo kịp thời các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai, thời tiết nguy hiểm trên biển đến chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân để chủ động phòng tránh, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Thứ tư, tổ chức kiểm tra, kiểm soát nghiêm ngặt các điều kiện bảo đảm an toàn kỹ thuật của tàu cá trước khi xuất bến. Kiên quyết không cho tàu cá xuất bến nếu không đủ điều kiện an toàn hoặc khi cơ quan chức năng có cảnh báo thời tiết nguy hiểm. Kịp thời hướng dẫn tàu cá đang hoạt động trên biển di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm, vào nơi neo đậu tránh trú an toàn.

Thứ năm, hướng dẫn ngư dân thực hiện nghiêm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tuyệt đối không khai thác tại các khu vực cấm hoặc vùng biển không được phép. Thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác IUU và khuyến khích phát triển các tổ, đội sản xuất, tổ đoàn kết trên biển nhằm hỗ trợ nhau trong khai thác, cứu hộ, cứu nạn.

Thứ sáu, đẩy mạnh áp dụng các biện pháp bảo quản tiên tiến trên tàu cá. Hướng dẫn ngư dân thực hiện tốt công tác sơ chế, phân loại và bảo quản ngay sau khi khai thác để giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Thứ bảy, rà soát, hoàn thiện các phương án ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Tổ chức trực ban 24/24 giờ tại các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão. Chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, vật tư phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn. Sẵn sàng tiếp nhận tàu cá vào tránh trú an toàn và bảo đảm công tác điều tiết, sắp xếp neo đậu theo đúng quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố ven biển tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung trên. Các địa phương có trách nhiệm tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện cùng những khó khăn, vướng mắc phát sinh để báo cáo định kỳ về Bộ (thông qua Cục Thủy sản và Kiểm ngư), phục vụ công tác theo dõi, chỉ đạo và báo cáo cấp có thẩm quyền. 

Xem văn bản số 5692/BNNMT-TSKN tại đây.