Quy định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định quy định cụ thể việc áp dụng hình thức kỷ luật, các trường hợp loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ kỷ luật, đồng thời quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với cá nhân có hành vi gây lãng phí hoặc vi phạm trong tổ chức thực hiện công tác phòng, chống lãng phí.

Đối tượng áp dụng bao gồm:

Cá nhân có hành vi gây lãng phí hoặc vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí;

Người có thẩm quyền xử lý kỷ luật, quyết định bồi thường thiệt hại;

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu khi để xảy ra hành vi gây lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc lĩnh vực được giao quản lý.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người đứng đầu có thể bị áp dụng các hình thức khiển trách, cảnh cáo hoặc cách chức, đặc biệt trong trường hợp thiếu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý để xảy ra hành vi gây lãng phí gây hậu quả nghiêm trọng.

Quy định cụ thể các mức xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức

Nghị định quy định chi tiết các hình thức xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí hoặc vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí.

Tùy theo mức độ thiệt hại, tính chất vi phạm và tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, người vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức:

Khiển trách;

Cảnh cáo;

Cách chức (đối với người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý);

Buộc thôi việc đối với trường hợp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, Nghị định cũng quy định cụ thể các trường hợp loại trừ trách nhiệm kỷ luật, miễn trách nhiệm kỷ luật và giảm nhẹ mức kỷ luật, bảo đảm việc xử lý khách quan, công bằng và đúng quy định pháp luật.

Hoàn thiện cơ chế xác định và bồi thường thiệt hại

Bên cạnh xử lý kỷ luật, Nghị định dành một chương riêng quy định về nguyên tắc xác định thiệt hại và trách nhiệm bồi thường.

Theo đó, việc xác định thiệt hại phải dựa trên:

Thiệt hại thực tế phát sinh;

Mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi gây lãng phí và thiệt hại;

Chứng từ, tài liệu, hồ sơ, kết luận của cơ quan có thẩm quyền và các căn cứ hợp pháp khác.

Việc xem xét trách nhiệm bồi thường phải căn cứ vào mức độ lỗi, tính chất hành vi, hậu quả gây ra cũng như khả năng thực hiện nghĩa vụ bồi thường của người vi phạm, bảo đảm khách quan, công bằng và công khai.

Quy định chi tiết phương pháp xác định thiệt hại

Để bảo đảm thống nhất trong thực tiễn áp dụng, Nghị định quy định cụ thể phương pháp xác định thiệt hại đối với nhiều nhóm hành vi gây lãng phí, như:

Làm tăng chi ngân sách nhà nước;

Gây thất thoát ngân sách, vốn nhà nước hoặc quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách;

Làm phát sinh kinh phí phá dỡ công trình đầu tư xây dựng;

Kéo dài tiến độ thực hiện dự án;

Gây thất thoát, hư hỏng tài sản công;

Làm phát sinh chi phí bảo quản, sửa chữa tài sản công; 

Gây thất thoát tài nguyên, năng lượng;

Làm phát sinh nghĩa vụ tài chính khác của Nhà nước;

Làm thất thoát vốn nhà nước tại doanh nghiệp;

Làm giảm thu ngân sách nhà nước.

Việc quy định cụ thể từng phương pháp xác định thiệt hại góp phần nâng cao tính minh bạch, thống nhất trong quá trình thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và xử lý trách nhiệm.

Quy định chặt chẽ về trình tự, thẩm quyền và thực hiện bồi thường

Nghị định cũng quy định đầy đủ về:

Trình tự, thủ tục xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại;

Thẩm quyền ra quyết định bồi thường;

Thời hạn thực hiện nghĩa vụ bồi thường;

Các trường hợp được nộp nhiều lần hoặc tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ bồi thường;

Quản lý, thu, nộp và sử dụng tiền bồi thường thiệt hại.

Những quy định này góp phần bảo đảm quá trình xử lý trách nhiệm được thực hiện chặt chẽ, đúng thẩm quyền và thuận lợi trong tổ chức thi hành.

Có hiệu lực từ ngày 01/7/2026

Nghị định số 267/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Đối với các hành vi đã được xem xét, xử lý trước thời điểm Nghị định có hiệu lực thì tiếp tục áp dụng quy định của pháp luật tại thời điểm xảy ra hành vi; các trường hợp đang xem xét sau thời điểm Nghị định có hiệu lực được thực hiện theo quy định chuyển tiếp của Nghị định và pháp luật có liên quan.

Việc ban hành Nghị định số 267/2026/NĐ-CP không chỉ hoàn thiện cơ chế xử lý trách nhiệm đối với hành vi gây lãng phí mà còn tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, trách nhiệm và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.