Khám sức khỏe miễn phí cho người dân: Siết chặt cơ chế, tránh trùng lặp, sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT
Khám sức khỏe
định kỳ miễn phí -
chính sách hướng tới chăm sóc sức khỏe chủ động
Công văn số
11700/BTC-BHXH ngày 04/8/2026 của Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ về
việc triển khai chủ trương khám sức khỏe miễn phí cho người dân, trên cơ sở thực
hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số
17/CT-TTg ngày 06/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Theo định hướng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW, từ năm 2026, người
dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một
lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên, đồng thời từng bước hoàn thành việc
tạo lập Sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời.
Đây là bước chuyển
quan trọng từ tư duy “có bệnh mới chữa” sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm
và quản lý sức khỏe người dân, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế và nâng cao
chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Nhiều nhóm đối
tượng đã được bảo đảm kinh phí khám sức khỏe
Theo Nghị định số
165/2026/NĐ-CP, việc khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được tổ chức
theo từng nhóm đối tượng và nguồn kinh phí tương ứng.
Trong đó, trẻ em
trong cơ sở giáo dục mầm non, học sinh phổ thông được thực hiện theo quy định về
công tác y tế trường học; người lao động do người sử dụng lao động chi trả theo
quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Ngân sách nhà nước
chi trả cho một số nhóm như người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ
nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng
bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn,
đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu và một số nhóm đối tượng khác theo quy định.
Bên cạnh đó, Quỹ
BHYT chi trả cho một số đối tượng thuộc nhóm tương ứng, theo quy định của pháp
luật và phạm vi được xác định.
Điểm đáng chú
ý: Không để chính sách mới tạo ra sự chồng chéo
Qua thực tế triển
khai, Bộ Tài chính nhận định giữa khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí
và khám bệnh, chữa bệnh BHYT có sự giao thoa về đối tượng, nội dung và dịch vụ
kỹ thuật, nhất là các dịch vụ cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh,
thăm dò chức năng.
Vì vậy, Bộ Tài
chính kiến nghị cần có hướng dẫn thống nhất để phân định rõ phạm vi giữa khám bệnh,
chữa bệnh BHYT với khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, đồng thời xác
định nguyên tắc thanh toán nhằm không trùng lặp đối tượng, nội dung và nguồn
kinh phí.
Đáng chú ý, Bộ
Tài chính đề xuất Quỹ BHYT chỉ thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ, khám
sàng lọc đối với phần chi phí phát sinh sau khi đã loại trừ những nội dung, đối
tượng được bảo đảm từ các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Cách tiếp cận này
nhằm bảo đảm một mục tiêu kép: người dân được thụ hưởng đầy đủ chính sách chăm
sóc sức khỏe, đồng thời nguồn lực tài chính công và Quỹ BHYT được quản lý chặt
chẽ, tiết kiệm, đúng quy định.
Mức chi khám sức
khỏe tối đa 350.000 đồng/người/lần/năm
Theo khoản 1 Điều
73 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP được Bộ Tài chính dẫn chiếu, tổng chi phí khám sức
khỏe cho người dân không vượt quá 350.000 đồng/người/lần/năm.
Bộ Tài chính cho
biết, nếu không loại trừ những trường hợp đã được khám sức khỏe vì các mục đích
khác như tiêm phòng, đi học, cấp giấy phép lái xe, khám bệnh nghề nghiệp, khám
hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, khám bệnh, chữa bệnh BHYT, khám chữa bệnh nhân đạo
hoặc khám chữa bệnh theo yêu cầu, kinh phí dự kiến có thể lên tới khoảng
19.860,75 tỷ đồng.
Con số này cho thấy
yêu cầu tính đúng, tính đủ, phân định rõ đối tượng và nguồn chi có ý nghĩa đặc
biệt quan trọng, không chỉ về mặt tài chính mà còn quyết định hiệu quả thực chất
của chính sách.
Địa phương phải
phát huy vai trò tổ chức thực hiện
Bộ Tài chính đề
xuất giao Bộ Y tế khẩn trương rà soát, phân định sự khác biệt giữa khám bệnh,
chữa bệnh thuộc phạm vi BHYT và khám sàng lọc miễn phí; đồng thời hướng dẫn phối
hợp giữa các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe
học sinh, khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe người lao động và khám chữa bệnh
BHYT. Công-văn-11700-BTC-BHXH
Đối với địa
phương, Bộ Tài chính đề xuất UBND cấp tỉnh chỉ đạo Sở Y tế tổ chức khám sức khỏe
định kỳ cho người dân; UBND cấp xã tổng hợp, thanh toán với cơ quan BHXH và chịu
trách nhiệm về kết quả khám, hồ sơ, chứng từ thanh toán, bảo đảm không xảy ra
tiêu cực, lãng phí. Công-văn-11700-BTC-BHXH
Đồng thời, cần đẩy
mạnh liên thông dữ liệu, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế, sử
dụng chung các kết quả cận lâm sàng phù hợp, tăng cường tái sử dụng thiết bị y
tế và thực hiện các giải pháp tiết kiệm chi phí để dành nguồn lực cho công tác
khám sức khỏe nhân dân.
Ninh Bình còn
nhiều dư địa để tăng tốc
Theo báo cáo tình
hình triển khai của Bộ Y tế được tích hợp trong hồ sơ, đến thời điểm báo cáo
tháng 7/2026, tỷ lệ người dân được khám sức khỏe trên tổng dân số của Ninh Bình
đạt 11,3%, thuộc nhóm 9 địa phương có tỷ lệ dưới 20%.
Con số này đặt ra
yêu cầu tiếp tục đẩy nhanh tiến độ tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc
miễn phí trên địa bàn, đồng thời bảo đảm việc triển khai thực chất, đúng đối tượng,
không hình thức và không làm phát sinh lãng phí nguồn lực.
Đặc biệt, việc
khám sức khỏe cần được gắn với quản lý sức khỏe lâu dài và Sổ sức khỏe điện tử,
qua đó từng bước hình thành dữ liệu sức khỏe đầy đủ của người dân, phục vụ theo
dõi, chăm sóc và phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật.
Mục tiêu cuối
cùng là để người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn
Chính sách khám sức
khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí không đơn thuần là một chính sách hỗ trợ
chi phí y tế. Giá trị cốt lõi của chính sách là đưa công tác chăm sóc sức khỏe
đến sớm hơn – trước khi bệnh tật trở thành gánh nặng đối với mỗi gia đình và
toàn xã hội.
Bởi vậy, cùng với
việc hoàn thiện cơ chế tài chính, điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện đồng
bộ, minh bạch, khoa học và lấy người dân làm trung tâm; bảo đảm mỗi nguồn lực
được sử dụng đúng mục đích, mỗi lượt khám mang lại giá trị thiết thực và kết quả
khám được tiếp tục sử dụng trong quản lý sức khỏe lâu dài.
Đây cũng là yêu cầu
đặt ra đối với các địa phương trong quá trình triển khai chủ trương chăm sóc sức
khỏe toàn dân: không chỉ “khám cho đủ”, mà phải hướng tới mục tiêu cao hơn là
“khám để biết, quản lý để phòng và chăm sóc để người dân khỏe mạnh hơn”.
Xem chi tiết Công
văn số 11700/BTC-BHXH của
Bộ Tài chính tại đây.