So với các quy định trước đây, Nghị định số 374/2025/NĐ-CP vừa kế thừa những nội dung còn phù hợp, vừa bổ sung nhiều quy định mới nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp thời gian qua.

Làm rõ các trường hợp được xác định là đang tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Nghị định tiếp tục xác định người lao động đang đóng bảo hiểm thất nghiệp trên cơ sở các quy định đã được áp dụng trước đây, đồng thời làm rõ và bổ sung thêm một số trường hợp cụ thể. Ngoài các trường hợp đã đóng bảo hiểm thất nghiệp trong tháng chấm dứt hợp đồng hoặc tháng liền kề trước đó, người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau, thai sản, nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng từ đủ 14 ngày trở lên trong tháng, Nghị định còn bổ sung trường hợp người lao động nghỉ việc tại đơn vị sử dụng lao động không còn khả năng đóng bảo hiểm thất nghiệp theo quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Quy định này góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý trong bối cảnh một số doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể hoặc mất khả năng thanh toán, qua đó bảo đảm quyền lợi của người lao động khi thực hiện thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Phân định rõ nguồn đóng bảo hiểm thất nghiệp theo từng loại hình đơn vị

Một điểm mới quan trọng của Nghị định số 374/2025/NĐ-CP là việc thiết kế lại cơ chế đóng bảo hiểm thất nghiệp theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn về nguồn kinh phí. Theo đó, mặc dù vẫn giữ mức đóng 1% tiền lương tháng đối với người lao động và 1% quỹ tiền lương tháng đối với người sử dụng lao động, nhưng Nghị định đã quy định cụ thể nguồn đóng tương ứng với từng loại hình đơn vị.

Đối với các cơ quan, đơn vị được ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động thường xuyên, phần đóng bảo hiểm thất nghiệp tương ứng do ngân sách nhà nước bảo đảm và được bố trí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm. Đối với doanh nghiệp và đơn vị sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khoản đóng bảo hiểm thất nghiệp được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh; các tổ chức khác sử dụng nguồn kinh phí hoạt động của đơn vị để thực hiện nghĩa vụ đóng.

Cách tiếp cận này tạo cơ sở thuận lợi cho việc lập dự toán, quyết toán và kiểm soát nguồn đóng bảo hiểm thất nghiệp một cách thống nhất, minh bạch.

Thiết lập cơ chế hỗ trợ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp từ ngân sách nhà nước

Lần đầu tiên, Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định cơ chế hỗ trợ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp từ ngân sách nhà nước với nguyên tắc cụ thể và rõ ràng. Theo đó, ngân sách trung ương có thể hỗ trợ tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp của người lao động đang tham gia, nhằm bảo đảm duy trì số dư Quỹ bảo hiểm thất nghiệp hằng năm ở mức bằng hai lần tổng số chi chế độ và chi phí tổ chức thực hiện của năm liền kề trước đó.

Nghị định cũng quy định rõ quy trình xác định nhu cầu hỗ trợ, phương thức chuyển kinh phí, thẩm định của cơ quan tài chính và cơ chế xử lý chênh lệch trong trường hợp số kinh phí hỗ trợ thực tế cao hơn hoặc thấp hơn nhu cầu. Quy định này góp phần tăng cường “vùng đệm” tài chính cho Quỹ bảo hiểm thất nghiệp, nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động kinh tế – xã hội.

Giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp đối với lao động là người khuyết tật

Một điểm mới mang tính nhân văn rõ nét của Nghị định số 374/2025/NĐ-CP là quy định giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp đối với người sử dụng lao động khi tuyển dụng và sử dụng người lao động là người khuyết tật. Theo đó, người sử dụng lao động được giảm mức đóng từ 1% xuống 0% đối với phần trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động là người khuyết tật trong thời gian làm việc, nhưng không quá 12 tháng kể từ khi tuyển dụng mới.

Để được áp dụng chính sách này, đơn vị sử dụng lao động phải đăng ký tham gia bảo hiểm thất nghiệp và gửi kèm bản sao giấy xác nhận khuyết tật của người lao động. Quy định này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tạo thêm cơ hội việc làm cho người khuyết tật, góp phần thúc đẩy hòa nhập xã hội cho nhóm lao động yếu thế.

Cụ thể hóa cách xác định mức hưởng và thời hạn chi trả trợ cấp thất nghiệp

Về chế độ hưởng, Nghị định tiếp tục áp dụng nguyên tắc mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương của 6 tháng liền kề có đóng bảo hiểm thất nghiệp trước khi thất nghiệp, đồng thời làm rõ cách xác định 6 tháng liền kề trong trường hợp có thời gian gián đoạn đóng.

Nghị định cũng khẳng định mức hưởng tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động, đồng thời quy định chi tiết cách tính thời gian hưởng trợ cấp theo tháng dương lịch. Đáng chú ý, cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm thực hiện chi trả trợ cấp thất nghiệp cho người lao động trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi hết thời hạn nhận quyết định hưởng trợ cấp hoặc hết thời hạn thông báo tìm kiếm việc làm theo quy định.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho chính sách bảo hiểm thất nghiệp

Có thể thấy, nếu các quy định trước đây chủ yếu tập trung điều chỉnh quy trình, thủ tục thực hiện, thì Nghị định số 374/2025/NĐ-CP đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, bổ sung nhiều cơ chế mới liên quan đến tài chính, ưu đãi và bảo đảm an toàn Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Nghị định không chỉ làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, mà còn tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn tới, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội và sự phát triển của thị trường lao động trong tình hình mới./.

Xem chi tiết Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, Phụ lục kèm theo tại đây!